GİRİŞ VE ARAŞTIRMANIN AMACI
Yurttaşların Siyaset Algısı, Alternatif Siyaset Arayışı ve Demokratik Katılım Olanakları
Siyaset, yalnızca seçim dönemlerinde oy kullanmak, siyasi partiler aracılığıyla temsil edilmek ya da seçilmiş yöneticilerin aldığı kararları izlemekten ibaret değildir. Aynı zamanda yurttaşların ortak yaşamı ilgilendiren sorunları tanımlayabildiği, taleplerini ifade edebildiği, birlikte çözüm geliştirebildiği ve kendilerini ilgilendiren kararların alınmasında doğrudan söz sahibi olabildiği toplumsal bir faaliyettir. Bu açıdan yurttaşların siyasetle kurduğu ilişkiyi anlamak, yalnızca mevcut siyasal kurumlara yönelik tutumlarını değil, siyaset yapma kapasitelerini, alternatif siyaset geliştirme olanaklarını ve demokratik katılımın mümkün olduğuna ilişkin algılarını da incelemeyi gerektirir.
SAMER Saha araştırmaları Merkezinin gerçekleştirdiği bu araştırma, yurttaşların siyasete ilişkin algı, tutum ve deneyimlerini; mevcut siyasal karar alma süreçlerine yönelik memnuniyetlerini, siyaset yapma ve alternatif katılım yollarına ilişkin yaklaşımlarını, karar alma süreçlerinde söz sahibi olma beklentilerini ve kolektif örgütlenme eğilimlerini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
14 kentten 428 kişinin katıldığı çevrim içi anket çalışmasında, yurttaşların siyasi katılım haklarına ilişkin bilgi düzeyleri, siyasete katılmanın önündeki engeller, bireysel ve kolektif katılım biçimleri, halk meclislerine yönelik tutumlar, karar alma yöntemlerine ilişkin tercihleri ve katılımı güçlendirmek için gerekli gördükleri adımlar ele alınmıştır.
Araştırmanın temel hareket noktası, yurttaşların siyasete ilişkin memnuniyetsizlikleri ile siyasetin kuruluşuna ve yürütülmesine katılma iradeleri arasındaki ilişkinin anlaşılmasıdır. Çünkü mevcut siyasal işleyişten duyulan memnuniyetsizlik, tek başına siyasetten uzaklaşma anlamına gelmediği gibi, alternatif katılım biçimlerine yönelik destek de kendiliğinden örgütlü ve sürekli bir siyasi katılıma dönüşmemektedir. Bu nedenle araştırmada yalnızca yurttaşların siyasete katılmak isteyip istemedikleri değil; hangi yolları mümkün gördükleri, katılımlarının etkili olacağına ne ölçüde inandıkları, hangi engellerle karşılaştıkları ve karar alma süreçlerinde ne tür mekanizmalar talep ettikleri de incelenmiştir.
Araştırmanın önemli boyutlarından birini, siyasetin temsili kurumlarla sınırlı görülüp görülmediği oluşturmaktadır. Yurttaşların seçimler arasındaki dönemlerde de karar süreçlerine katılma, yerel sorunlar karşısında ortak girişimler oluşturma, halk meclisleri ve yurttaş inisiyatifleri aracılığıyla söz sahibi olma ve kadınların, gençlerin, engellilerin ve farklı kimliklerin karar organlarında eşit temsil edilmesine ilişkin yaklaşımları, alternatif siyaset arayışının toplumsal zeminini anlamak bakımından önemlidir.
Bu çerçevede araştırma üç temel soruya yanıt aramaktadır: Yurttaşlar mevcut siyasal karar alma biçimini nasıl değerlendirmektedir? Siyasetin öznesi olma, ortak sorunlara çözüm geliştirme ve alternatif katılım mekanizmaları oluşturma konusunda ne tür eğilimler göstermektedir? Son olarak, yurttaşların katılım iradesinin somut, etkili ve sürekliliği olan bir demokratik pratiğe dönüşebilmesi için hangi koşulların güçlendirilmesi gerekmektedir?
Araştırma bulguları, bu soruların yanıtlarını yurttaşların beyan ettikleri tutumlar ve deneyimler üzerinden değerlendirmektedir. Bununla birlikte çalışma, 14 kentten 428 kişinin katıldığı çevrim içi bir araştırmaya dayandığından, sonuçların araştırma grubunun eğilimleri olarak ele alınması doğru olacaktır. Bulguların temel işlevi, mevcut siyasetle kurulan ilişkinin sorunlu alanlarını görünür kılmak ve daha katılımcı, çoğulcu ve demokratik siyaset biçimlerinin geliştirilmesine yönelik tartışmalara veri sağlamaktır.